بخاری تابشی گرما را بیشتر از راه تابش به سطوح، اشیا و افراد منتقل میکند و وابستگی کمتری به گردش هوای گرم در اتاق دارد. همین تفاوت، شیوه انتخاب و نصب آن را با بخاریهای معمولی متفاوت میکند. برای انتخاب یک پنل مناسب باید علاوه بر ظاهر، توان گرمایشی، میزان اتلاف حرارت فضا، محل نصب و نوع کنترل دما را هم در نظر گرفت. در محیطهای مسکونی و اداری، این پنلها میتوانند نقش منبع اصلی گرمایش یا گرمایش یک بخش مشخص را بر عهده بگیرند.
بخاری تابشی چگونه فضا را گرم میکند؟
در بخاریهای همرفتی، دستگاه ابتدا هوای اطراف را گرم میکند. هوای گرم بالا میرود و با گردش در اتاق، دمای فضا افزایش پیدا میکند. بخاری تابشی مسیر متفاوتی دارد. سطح گرم پنل انرژی حرارتی را به شکل تابش مادون قرمز به محیط میفرستد و این انرژی پس از برخورد با کف، دیوارها، مبلمان و بدن افراد جذب میشود.
برای مثال، در پنلهای تابشی فنیکس، حدود ۸۵ درصد انرژی تابشی پس از برخورد با سطوح جذب و نزدیک به ۱۵ درصد آن بازتاب میشود. انرژی جذبشده دمای کف، دیوارها و اجسام را بالا میبرد و این سطوح نیز بهتدریج بخشی از گرما را به هوای اطراف منتقل میکنند. بنابراین در یک اتاق مجهز به پنل تابشی، فقط دمای هوا عامل احساس گرما نیست و دمای سطوح اطراف هم اهمیت پیدا میکند.
این شیوه انتقال حرارت موجب میشود تا سیستم برای ایجاد گرما کمتر به جابهجایی شدید هوا وابسته باشد. چنین ویژگیای در خانه، دفتر کار و فضاهایی که آسایش حرارتی یکنواخت اهمیت دارد، قابل توجه است.
پنل شیشهای یا سرامیکی
در بخاریهای تابشی اداری و مسکونی، پنل شیشهای و سرامیکی دو انتخاب اصلی هستند. هر دو با سازوکار تابشی کار میکنند، اما ظاهر و جنس سطح آنها تفاوت دارد.
نوع پنل | ویژگی اصلی | مناسب برای |
شیشهای | سطح صاف و مینیمال، امکان استفاده از نسخه آینهای در برخی مدلها | خانه، دفتر، حمام و فضاهای مدرن |
سرامیکی | ظاهر نزدیک به سنگ، بتن و بافتهای طبیعی | خانه، دفتر، هتل، رستوران و دکوراسیونهای معماریمحور |
پنل شیشهای انتخاب مناسبی برای فضایی است که تجهیزات گرمایشی باید تا حد ممکن با طراحی داخلی ترکیب شوند. سطح یکدست آن ظاهر بخاریهای سنتی را ندارد و در بعضی نسخهها میتواند به شکل آینه نیز دیده شود.
پنل سرامیکی بیشتر برای فضایی جذاب است که در طراحی آن از سنگ، بتن یا بافتهای طبیعی استفاده شده باشد. با این حال، انتخاب میان این دو گروه بیشتر به طراحی فضا مربوط است. توان گرمایشی را باید جداگانه و براساس نیاز واقعی ساختمان تعیین کرد.
توان بخاری تابشی را چگونه انتخاب کنیم؟
ممکن است دو اتاق مساحت یکسانی داشته باشند، اما یکی به دلیل پنجرههای بزرگ، دیوار خارجی یا عایق ضعیفتر، گرمای بیشتری از دست بدهد. پس متراژ اتاق بهتنهایی برای انتخاب توان کافی نیست.
برای انتخاب توان مناسب باید چند عامل را کنار هم ببینیم:
- مساحت و ارتفاع سقف
- وضعیت عایق دیوارها و سقف
- تعداد و ابعاد پنجرهها
- موقعیت فضا نسبت به محیط بیرون
- دمای هوای منطقه در فصل سرد
- کاربری فضای اداری یا مسکونی
- استفاده از پنل بهصورت گرمایش اصلی یا مکمل
به همین علت نمیتوان یک عدد ثابت وات به ازای هر مترمربع را برای تمام پروژهها پیشنهاد کرد. اگر بخاری تابشی قرار است منبع اصلی گرمایش باشد، محاسبه بار حرارتی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
محل نصب پنل تابشی چه اثری بر عملکرد آن دارد؟
پنل تابشی باید در نقطهای نصب شود که سطح تابنده آن رو به فضای قابل استفاده باشد. قرار دادن پنل پشت کمد، پرده ضخیم یا تجهیزات بزرگ، مسیر انتقال تابش را محدود میکند.
نوع پنل هم محل نصب را تعیین میکند. برای مثال، پنلهای شیشهای GR برای نصب ثابت روی دیوار طراحی شدهاند و بسته به شرایط فضا میتوان آنها را بهصورت افقی یا عمودی نصب کرد. پس نباید قابلیت نصب سقفی را به همه بخاریهای تابشی تعمیم داد.
فاصله پنل از کف، سقف، کنارههای دیوار و تجهیزات برقی هم باید مطابق مشخصات همان محصول رعایت شود. بهتر است محل نصب همزمان با انتخاب توان و چیدمان داخلی مشخص شود تا بعدها مبلمان یا تجهیزات مسیر تابش را مسدود نکنند.
کنترل دمای بخاری تابشی چگونه انجام میشود؟
برای اینکه بخاری تابشی متناسب با نیاز واقعی فضا کار کند، باید سیستم کنترل دما هم در طراحی آن در نظر گرفته شود. ترموستات دمای محیط را اندازه میگیرد و زمان فعالیت پنل را مدیریت میکند.
سطح امکانات کنترلی به مدل انتخابشده بستگی دارد. بعضی سیستمها با ترموستات ساده مدیریت میشوند و در برخی مدلها امکان کنترل بیسیم یا هوشمند نیز وجود دارد.
این قابلیت در محیطهای اداری کاربرد بیشتری پیدا میکند. دفتر لازم نیست در ساعات تعطیلی با همان تنظیم ساعات کاری گرم شود. در خانه هم میتوان برای اتاقهایی که زمان استفاده متفاوتی دارند، کنترل مستقل در نظر گرفت. با ناحیهبندی مناسب، هر بخش برنامه دمایی متناسب با کاربری خودش را خواهد داشت.
بخاری تابشی در فضای اداری و مسکونی چه کاربردی دارد؟
در خانه، پنل تابشی میتواند در اتاق خواب، نشیمن یا سایر فضاهای داخلی بخشی از سیستم گرمایش باشد. طراحی باریک پنلهای شیشهای و سرامیکی نیز باعث میشود فضای کف اشغال نشود و دستگاه راحتتر با دکوراسیون هماهنگ شود.
در محیط اداری، شرایط کمی متفاوت است. ممکن است تمام دفتر به گرمایش نیاز داشته باشد یا فقط یک اتاق و زون کاری مشخص بیشتر استفاده شود. در چنین پروژهای، تقسیم فضا به چند بخش کنترلی اجازه میدهد هر قسمت براساس زمان حضور افراد و نیاز گرمایی خودش مدیریت شود.
بنابراین تفاوت کاربرد اداری و مسکونی بیشتر در طراحی سیستم و الگوی استفاده از فضا دیده میشود، نه در اصل فناوری گرمایش تابشی.
آیا بخاری تابشی برای حمام مناسب است؟
برخی پنلهای تابشی برای استفاده در فضای مرطوب طراحی شدهاند. برای نمونه، پنل شیشهای GR با درجه حفاظت IP44 را میتوان با رعایت محدودههای نصب و الزامات ایمنی در حمام استفاده کرد.
در بعضی نسخههای شیشهای، سطح آینهای نیز وجود دارد. امکان استفاده از نگهدارنده حوله در برخی مدلها هم باعث میشود پنل علاوه بر گرمایش، کاربرد بیشتری در فضای حمام داشته باشد. البته درجه حفاظت IP44 به معنی آزادی کامل در انتخاب محل نصب نیست. فاصله از نقاط مرطوب، تجهیزات برقی و محدودههای ایمنی باید براساس شرایط همان فضا رعایت شود.
جمع بندی
برای انتخاب بخاری تابشی بهتر است ابتدا نیاز گرمایی ساختمان مشخص شود و بعد سراغ شکل ظاهری پنل برویم. ممکن است یک پنل شیشهای از نظر طراحی کاملاً مناسب فضا باشد، اما اگر توان آن با اتلاف حرارتی اتاق هماهنگ نباشد، نتیجه مطلوبی ایجاد نمیکند.
در پروژههای فنیکس، انتخاب پنل با بررسی شرایط فضای اداری یا مسکونی، توان مورد نیاز، محل نصب و نوع کنترل انجام میشود. پس از مشخص شدن این موارد میتوان بین پنل شیشهای و سرامیکی، گزینهای را انتخاب کرد که هم از نظر گرمایش و هم از نظر ظاهر با محیط هماهنگ باشد.
